16 Haziran 2024 Pazar

Sosyal medya çok popüler ama sosyal ağlar ölüyor

Sosyal medya çok popüler ama sosyal ağlar ölüyor The Economist sosyal medyanın önemli bir işlevinin sonunu ilan etti: Sosyal ağların yeni adresi artık sohbet platformları. Siyasetçilerin ve şirketlerin izlemesi gereken bir trend bu

F acebook 20. yaşında zirvedeki yerini koruyor. Bugün 3 milyar kişi, yani bütün internet kullanıcılarının yaklaşık yüzde 60’ı her ay Facebook’un sonsuz içerik akışında geziniyor. Site rakiplerini ya alt etti ya da Instagram ve WhatsApp gibileri yuttu. Geçen yıl en çok indirilen 10 mobil uygulamadan altısı Facebook’un sahibi olan Meta şirketine aitti. Şu anda 1.2 trilyon dolarlık piyasa değeriyle Meta, Google’ın ardından dünyanın en büyük reklam satıcısı. Şirket geçen yılın üçüncü çeyreğinde 34 milyar dolar gelir bildirdi. Sosyal ağlar Mark Zuckerberg ve benzer isimlerin tabiriyle dijital “kent meydanına” dönüştü. Kamuoyu buralarda biçimlenir oldu. Ancak 20 yıllık evrimin ardından şimdilerde kent meydanında yine hafriyat var. Kullanıcılar sohbet ve konuşmalarını açık ağlardan WhatsApp ve Telegram gibi platformlardaki özel kapalı gruplara taşıyor. Bu yıl dünya nüfusunun yarıdan fazlasının sandık başına gideceği düşünülürse bu göçün siyasetteki etkisi büyük olabilir. Sosyal medyalar hiç olmadığı kadar popüler. 9eri şirketi GWI’a göre geçen yıl ortalama bir internet kullanıcısı gününün yaklaşık iki buçuk saatini sosyal medya platformlarında geçirdi. Pandemide artan kullanım bir daha eski seviyeye inmedi. Data.ai verilerine göre, 2020’den beri Android cihazlarla sosyal medya uygulamalarında geçirilen süre yüzde 42 artarak 2.3 trilyon saate ulaştı. Android cihazlar toplam telefon ve tabletlerin yaklaşık yüzde 70’i. Ancak Facebook’un önayak olduğu sosyal ağ kurma pratiği kayboluyor. En bariz değişim, videoya yönelim. 2017’de kurulup kısa süre içinde gençleri kendine çeken TikTok’un başarısı, birçok kopyasının çıkmasına yol açtı. Meta da Facebook ve Instagram’a video özelliğini getirdi. Pinterest Watch , Snapchat Spotlight ve YouTube Shorts benzer ürünler sunuyor. 2022’de TZitter’ı satın alıp adını ; olarak değiştiren Elon Musk kendi platformunun “video öncelikli” olduğunu iddia ediyor. Geçen yıl ortalama bir Amerikalı günde 64 dakikasını sosyal medyaya ayırırken bunun 40 dakikasını video izlemekle geçirdi. Üç yıl önce videolara ayrılan vakit 28 dakikaydı. Meta’nın Reels’ı hizmete sunmasından bu yana Instagram’da geçirilen süre de yüzde 40 arttı. .ent meydanı yerine diMital oturma odası oldular Öte yandan pazar araştırması şirketi Gartner’ın geçen yılki anketine göre Amerikalıların sadece yüzde 28’i kendi hayatını internette paylaşmaktan hoşlanıyor. 2020’de bu oran yüzde 40’tı. Sohbetler de bir süredir özel gruplara kayıyor. 2021’de insanların Facebook ve Instagram “kent meydanlarında” tartışmanın yanı sıra “giderek dijital oturma odalarında özel bağlantı kurmaya başladığını” söylüyor. Bu arada dijital kent meydanında siyaset eskisi kadar rağbet görmezken eğlence yükselişte. Siyasi kutuplaşmayı körüklemekle suçlanmalarına rağmen, hatta belki de bu nedenle, sosyal ağlar kullanıcıları haberlerden başka alanlara yönlendiriyor. Haberden uzaklaşmak konusunda en keskin dönüşü yapan Meta oldu. On yıl önce şirketin patronu Facebook’un haber akışının “dünyadaki her birey için mükemmel kişisel gazete” olmasını istediğini söylemişti. Şimdi ise insanların platformda gördüğü haberler toplam içeriğin yüzde 3’ü bile etmiyor. Instagram başkanı Adam Mosseri geçen yıl yine kendisinin başında bulunduğu Threads’in hizmete girdiği günlerde “Siyaset ve ciddi habercilik elbette Threads’te olacak ancak bu konuları öne çıkarmak için bir şey yapmayacağız” diye yazdı. Bir hafta sonra ise “Platformlar açısından bakınca hiçbir siyasi angajman veya gelir beraberinde getirdiği inceleme, olumsuzluk ve doğruluk riskine değmez” ifadelerini kullandı. Bazı yayıncıların kendi içeriklerinin paylaşımı için sosyal medya firmalarından para istemesi de haberlerin yarardan çok zarar getirdiği görüşünü pekiştirdi. Haber alanındaki sıkışmayı hisseden bazı yayıncılar bu platformlar etrafında kendi işlerini kurdu. Ölçüm firması Chartbeat’e göre geçen yıl Facebook’tan medya şirketlerine gönderilen trafik yüzde 48, ;’ten gönderilen trafik yüzde 27 geriledi. 9iral sosyal paylaşımın eski kralları da bocalıyor: Geçen yıl BuzzFeed NeZs kapanırken 9ice NeZs küçüldü. İnsanlar kendi akışlarında daha az haber gördükçe bunları paylaşma ve yorum yapma ihtimalleri de azalıyor. Oxford Üniversitesi bünyesindeki Reuters Enstitüsü’nün 36 ülkeyi kapsayan araştırmasına göre, 2018’de kullanıcıların yüzde 26’sı haftada en az bir kez sosyal medyada gazete yazısı paylaştığını söylerken geçen sene bu rakam yüzde 19’a düştü. Paylaşımdaki gerileme özellikle siyasi içerik miktarını etkilemiş görünüyor. “Pasif haEer tüketiFileri” Reuters Enstitüsü paylaşımdaki düşüşün “pasif haber tüketicisi” sayısını artırdığı görüşünde. Bu kişiler haberi görüyor ancak hakkında yorum yapmıyor, paylaşmıyor veya başka türlü etkileşime girmiyor. Yeni trend özellikle zengin ülkelerde yaygın. İngiltere’deki yetişkinlerin yüzde 68’i “pasif” haber tüketicisi ve haftada bir haber paylaşanların oranı yüzde 10’u ancak buluyor. Sıkı “aktif” katılımcıların ezici çoğunluğu erkek ve sabit fikirli. 2012’de Barack Obama’nın dijital kampanyasını yönettikten sonra Precision Strategies adlı danışmanlık firmasını kuran Teddy Goff siyaset stratejisi uzmanları için “mesleğin tamamen değiştiğini” söylüyor. Geçmişte az sayıda mega platformun hakimiyetinin “bir bakıma siyasette tek türlü üretim getirdiğini” iddia eden Goff’a göre “En azından seçim kampanyası gibi önemli dönemlerde bir şey olunca bütün ülke hemen haberdar olurdu. Artık öyle değil.” Gençler Snapchat’te. Gazeteciler nefret ettiklerini iddia etse de ;’ten vazgeçemiyor. Parayı veren dikkat çekmeyi Eaşarıyor Dikkat çekmenin en emin yolu ise parasını vermek. Amerikalı adaylar ve destekçileri kasımdaki seçimler öncesi reklamlara yaklaşık 16 milyar dolar harcayacak. Aslan payı televizyonun. Yaşlanan seyirci kitlesi bazı reklam verenleri itiyor olabilir ancak yaşlıların sandığa gittiğini bilen siyasetçiler için durum böyle değil. İkna konusunda televizyon reklamlarının hala benzersiz olduğu düşünülüyor. Sosyal medya reklamları ise esasen finansman bulmaya yönelik. Yine de araştırma firması Insider Intelligence’a göre önümüzdeki ABD seçimlerinde reklam harcamalarının dörtte biri dijital platformlara gidecek. Biden sadece geçen hafta Facebook ve Instagram’daki reklamlara 750 bin dolardan fazla harcadı. Ancak para vermeye istekli adaylar bile mesajlarını yeni kent meydanında iletmekte giderek daha fazla zorlanıyor. Her şeyden önce, bazı dijital platformlar onların parasını istemiyor. TikTok’ta siyasi reklamlar tamamen yasak. Henüz bir yaşını doldurmayan Threads reklam satmıyor. Amerika’daki televizyon izlenme oranlarında geleneksel ve kablolu yayınlardan fazla yer kaplayan online yayın platformları da temkinli. En büyük markalar olan Netflix, Amazon Prime 9ideo ve Disney şimdilik siyasi reklam kabul etmiyor. Ama durum değişebilir. Sosyal medyadaki siyasi reklamlarla ilgili daha büyük sorun ise eskisi kadar işe yaramamaları. 2021’de Apple’ın getirdiği takip önleyici değişimler hedefe yönelik reklam yapmayı zorlaştırarak reklamın yatırım getirisini düşürdü. Siyasi reklamlar sonuç getiriyor mu" Danışmanlık firması AdImpact’e göre bu seçimlerde toplam siyasi reklam harcaması 2020’ye kıyasla yüzde 30 civarında artarken Facebook reklamlarına dönük harcamalar azalacak. Pennsylvania Üniversitesi’nden araştırmacı AndreZ Arenge’ın topladığı veriler üzerinde yaptığımız analize göre, son altı ayda ABD’de siyasetçiler Facebook ve Instagram reklamlarına 244 milyon dolar harcadı. 2020 seçimlerinde aynı dönemdeki rakam 320 milyon dolardı. Meta’nın reklam kayıtları geçen ayki IoZa önseçiminden önce Donald Trump’ın iki platforma sadece 400 bin dolar harcadığını gösteriyor. Sosyal ağlar siyasi paylaşımları göstermez hale geldikçe e-postalar Silikon 9adisi’nin algoritmalarını atlatmakta faydalı bir yönteme dönüşüyor. İngiliz 38 Degrees firmasından MattheZ McGregor “E-posta gönderip gönderemeyeceğimizi ya da insanların bunlara bakıp bakmayacağını Mark Zuckerberg, Nick Clegg veya başka Meta yöneticileri gibi California’daki büyük isimler belirlemiyor” diyor. 38 Degrees bir şeyin Facebook’ta viral olmasını sağlamanın en iyi yolunun üyelere e-posta gönderip platformda paylaşmalarını istemek olduğunu bulmuş. Morning Consult ise online paylaşımların eski canlılığını yitirmesi sebebiyle markaların paylaşılacak görseller yaratmak yerine akılda kalıp şahsen aktarılması daha kolay mesajlar bulması gerektiğini iddia ediyor. Şifreli sohbet platformlarında neler olup bittiğini, platformları yönetenler dahi tam olarak bilmiyor. Ancak gruplar haber paylaşımı konusundaki gevşekliği kısmen toparlamış görünüyor. Reuters Enstitüsü’ne göre anında mesaj platformları aracılığıyla gazete yazısı paylaşanların oranı 2023’e kadarki beş yılda yüzde 17’den yüzde 22’ye yükseldi. Grup sohbetlerine girmek de kampanya yürütenlere yarar sağlıyor. 38 Degrees’in kısa süre önce İngiltere’deki eski bir posta genel müdürünün madalyasının geri alınması için başlattığı imza kampanyası en çok trafiği e-postalardan ve ardından WhatsApp’tan aldı. Geçmişte böyle kampanyalar Facebook’tan yapılıyordu. Goff da az sayıda büyük sosyal medya platformunun bulunduğu günlerde seçim mücadelesinin daha kolay olduğunu kabul ediyor. Öte yandan “Platformların kent meydanına daha çok benzemesini her açıdan olumlu görmüyorum. Bunlar belirli içerik türlerini diğerlerine tercih eden kanallar” diyor. Platformun tasarımı sebebiyle “Aptalca bir şakaya veya gafa gülüyorsunuz ancak Gazze’de ne yapmamız gerektiğine dair iyi niyetli ve derinlikli bir sohbete dalamıyorsunuz.” İyi niyet internette kolay bulunan bir şey değil. Ama bazı kampanya sorumluları, insanların bir meseleyi grup sohbetinde paylaşmasını sağlamanın açık platformlarda dikkat çekmekten daha ılımlı bir ton getirdiğini söylüyor. McGregor’a göre “arkadaşlarının, ‘İşte yine başladı. Niye durmadan bu can sıkıcı konuyu gündeme getirip duruyor?’ diye düşünmesini istemiyorlar.” Tartışmaların açık platformlardan küçük gruplara kaymasıyla birlikte “Belki de kent meydanından kafeteryalara dönüyoruzdur” diyor. • The Economist’ten alınmış, 2ksijen tarafından çevrilerek lisanslı olarak yayınlanmıştır. 2rijinal metne www. economist.com adresinden ulaşabilirsini]