Bacaklarınız gün sonunda şişiyor mu? Ağrı, karıncalanma, gece krampları mı yaşıyorsunuz? Bunlar “Kronik Venöz Yetmezlik” (KVY) adı verilen ve sanıldığından çok daha yaygın olan bir dolaşım sorununun habercisi olabilir. ABD Başkanı Trump’a da bu teşhis konulmuştu. Bu hafta bu konuda yazacağım. Kronik Venöz Yetmezlik nedir? Kronik Venöz Yetmezlik, bacak toplardamarlarının yani venlerin kanı kalbe doğru yeterince iyi taşıyamaması durumudur. Normalde damarlarımızdaki kapakçıklar kanın yukarı, yani kalbe doğru gitmesini sağlar. Bu kapakçıklar tek yönlü geçiş sağlar. Kan kalbe doğru aktığında geriye doğru kapanır ve geri kaçışı engellerler. Ama bu bozulduğunda, kan yerçekimiyle aşağıya doğru kaçar ve bacaklarda birikir. İşte bu dolaşım bozukluğuna KVY denir. Konu çoğunlukla kapakların bozukluğu olarak algılanır. Ancak toplardamarın genişlemesi ve kapakların orayı kapatmak için küçük gelmesi mantığı da doğrudur. Bana göre bu durum kapaktan çok venlerin çapının genişlemesi sebebiyledir. Zaten varis diye gördükleriniz genişlemiş çaplı toplardamarlardır. Birkaç sebepten dolayı, damar endoteli yani damar iç duvarı gereğinden yumuşaktır. Aterosklerozu bilirsiniz. Atardamar sertleşmesi. Çapının daralması veya esnekliğinin azalması. İşte bu onun tam tersi gibidir. Toplardamarın çapının genişlemesi ve gereğinden daha gevşek çeperinin olması manasında. Zaten bu şikayet başka şikayetlerle beraber gelir. Örneğin venöz yetmezliği olanlarda, hemoriot, varikosel, kasık fıtığı, reflü, düşük tansiyon gibi durumlar beraber olabilir. Ben hastalarımda bunu genelde bu pakette görüyorum. Genetiklerine baktığımda kolajen üretim genlerinde bazı yetersizlikler oluyor. Kolajen yapımında son safhada kolajenin dayalıklılığı için gereken özel bir aşama var. Bunu yapan enzimin etkisinde problem görülebiliyor. Ancak bu durum normal zamanda avantaj olarak da karşımıza çıkabiliyor. Toplardamarlardaki bu gevşeklik atardamarlarda da oluyor ve bu durum sebebiyle kişilerde (erkekler dahil) düşük tansiyon görüyorum. Tansiyon, basınç kelimesinden geliyor. Damardaki esnemeye karşı direnci gösteriyor diyebiliriz. Direnç az olunca kalbin yüksek basınç uygulaması gerekmiyor. Bu düşük tansiyonu, özellikle erkekler için bir avantaj olarak görebiliriz. Konumuza dönersek venöz yetmezliğin belirtilerine bakalım. KVY belirtileri neler? • Bacaklarda ağırlık hissi • Gün sonunda artan şişlik • Varis görünümü (belirgin damarlar) • Kaşıntı, kramp, huzursuzluk hissi • Ciltte renk değişiklikleri, morarma • İyileşmeyen yaralar (ileri safhalarda) Kimler daha yatkın? Bu hastalık genetik zemini olanlarda, özellikle ailesinde varis öyküsü olanlarda daha sık görülür. Ayrıca: • Kadınlar (özellikle hamilelik sonrası) • 40 yaş üstü bireyler • Fazla kilolu kişiler • Uzun süre ayakta çalışanlar (öğretmen, hemşire, kuaför) • Hareketsiz yaşam sürenler KVY riski bu gruplarda anlamlı ölçüde artar. Hangi belirtilerle karışabilir? • Lenfödem (lenf sıvısı birikmesi) • Derin ven trombozu (toplardamarda pıhtı) • Eklem sorunları veya sinir sıkışmaları Bu yüzden doğru tanı koymak için Doppler ultrason gibi tetkikler gerekebilir. Önlemek için ne yapmalı? 1 Hareket Şart: Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak KVY’yi tetikler. Her saat başı 5 dakikalık yürüyüş bile büyük fark yaratır. 2 Ayakları Yukarı Kaldırmak: Günde 2-3 kez ayakları yukarı kaldırarak 15-20 dakika dinlenmek kanın geri dönüşünü kolaylaştırır. 3 Basınç Çorapları Kullanmak: Varis çorapları veya medikal basınç çorapları, kanın yukarı pompalanmasına yardımcı olur. Özellikle uzun yolculuklarda ve ayakta çalışırken faydalıdır. 4Sıcak Havalara Dikkat: Sıcak hava damarları genişletir, bu da yetmezliği artırabilir. Yazın bacakları serin tutmak önemlidir. 5Egzersiz Önerileri: • Tempolu yürüyüş • Yüzme • Bacakları çalıştıran pilates ve yoga egzersizleri Ağır ağırlık kaldırmaktan kaçınmak gerekir, çünkü bu bacaklardaki basıncı artırabilir. 6Beslenme Önerileri: • Tuz tüketimini azaltmak (ödemi azaltır) • Bol su içmek • C vitamini (damar sağlığı için) • Antioksidan açısından zengin meyve ve sebzeler • Omega-3 kaynakları (ceviz, balık) KVY tansiyonu düşürür mü? KVY doğrudan tansiyon düşürmez ama genelde zaten tansiyonları düşük olur. Ve hastalık ileri ise aşağıda kan göllenmesi olduğundan bazı hastalarda ayakta kalınca baş dönmesi veya tansiyon düşüklüğü benzeri durumlar görülebilir. Bu durum daha çok ortostatik hipotansiyon ile karışabilir. Damarları güçlendirmek için ne yapmalı? Kronik Venöz Yetmezlik sadece mekanik bir sorun değil; damarların iç yüzeyini kaplayan endotel hücreleri de bu işin tam merkezinde yer alır. Bu ince tabaka ne kadar sağlıklıysa, damarlar da o kadar dayanıklı olur. İşte bazı doğal destekler: 1 Bromelain: Ananasın özünden elde edilen doğal bir enzimdir. Kanı inceltici etkisi vardır. Bu sayede kanın pıhtılaşma eğilimini azaltır, dolaşımı rahatlatır. • Ödem ve iltihap azaltıcı etkisi sayesinde bacaklardaki şişlikleri hafifletmeye yardımcı olabilir. Ancak aspirin ya da kan sulandırıcı kullanan kişiler doktoruna danışmadan almamalıdır. 2 Vitamin C: Sadece bağışıklık için değil, damar sağlığı için de gereklidir. • Kolajen üretimini destekler, damar duvarlarını esnek ve güçlü tutar. • Antioksidan etkisiyle serbest radikallerin damar çeperine zarar vermesini önler. • Günlük 500 mg civarı takviye çoğu kişi için güvenlidir. 3Resveratrol: Kırmızı üzüm kabuğunda ve şarapta bulunan resveratrol; • İltihap azaltıcı ve damar yaşlanmasını yavaşlatıcı etkisi var. • Uzun vadede, damar elastikiyetini koruyarak venöz yetmezlik gibi sorunların ilerlemesini yavaşlatabilir. Endoteli güçlendirmek için öneriler • Düzenli egzersiz (yürüyüş, yüzme) • Dengeli tansiyon • Sigara ve aşırı alkol tüketiminden uzak durmak • Bitkisel ağırlıklı, antioksidan zengini beslenmek • Uyku düzeni ve stres kontrolü Kronik Venöz Yetmezlik tedavisinde yüzde yüz sonuç almak zor. Damar duvarlarını içeriden de beslemek, endotel sağlığını desteklemek gerek. Doğru besinler, doğal takviyeler ve düzenli hareketle bu hastalıkla savaşmak mümkün. Bana göre en mühim ayrıntı, venöz yetmezlik olan kişinin kan akışkanlığını artırması gerektiğidir. Bunun için pıhtı karşıtı destek olan nattokinaz konusunu hekimiyle konuşabilir. Ayrıca çoğunlukla hemoroit için yazılan ilaçlar güvenlidir ve varis ve venöz yetmezlik için de kullanılabilir. Bir Doppler ultrason yapılarak hekiminizce reçete edilebilir. Son söz olarak, eğer fazla kilo, ayakta çok durmak gibi zorlayıcı bir sebebi yoksa genetik temeli vardır d