Twitter gazeteciliğin gönlünü alabilir mi? Smith’e göre, günümüz medyasında yanlış giden sadece VICE ve BuzzFeed gibi dijital medya kuruluşlarının benimsediği yayıncılık modeli değil; medya sektöründen “yatırımcı destekli ve büyüme odaklı bir iş modeli”nin sorunsuz işleyeceğine dair naif beklenti. Sosyal medya platformlarının, tüm reklam gelirini cebe indireceği, platform üzerinden içerik paylaşan medya sitelerine zırnık koklatmayacağı, belki de kimsenin aklına gelmemişti. Yeni gelir modelini ve yayıncılık standartlarını henüz oturtamamış dijital medya doğum sancısı çekerken, dibindeki sosyal medyanın çığ gibi büyümesi, belki de ‘başlamadan bitmesine’ yol açtı. Her ne kadar, ‘patron’ Elon Musk, geçen haftalarda, Twitter’ın medya gruplarıyla yeni bir gelir ortaklığına gideceğini ve tıklanan/ okunan içeriklerden hem Twitter’ın hem gazetecilerin para kazanacağını açıklasa da günlük operasyonlarında gazeteciliği kurtarmak öncelikli gündemleri olmayabilir. Zira, yeni açıklanan CEO Linda Yaccarino, ‘dilemma’sını beraberinde getirdi. Uzun dönem NBC Universal televizyon kanalının reklam grubu başkanlığını yapmış Yaccarino’nun kariyeri ve iş felsefesi, reklam verenlere neden teknoloji platformları yerine televizyon gibi güvenli ve tanıdık bir alanı seçmelerini ikna etmek üzerine kuruldu. Şimdi, tam tersini deneyecek. Reuters Enstitü’nün geçen sene yayınladığı “Dijital Habercilik 2022” raporuna göre, ‘kanayan en büyük yara’lardan biri medyaya karşı kaybolan güven. Rapor, Trump, Brexit, ülke seçimleri, koronavirüs, “fake news” derken, toplumun medyaya olan inancının her geçen yıl daha da sarsıldığını gösteriyor. (Araştırma kapsamında incelenen 46 ülke arasında, Türkiye yüzde 36’lık güven oranıyla 31’inci sırada. ABD ise yüzde 26’lık bir sonuçla, Slovakya’yla beraber listenin son sırasında.) Sonuçları geçen hafta açıklanan, Amerika genelinde yapılmış en kapsamlı medyada güven araştırması “Trust in Media 2023” ise ‘altı çizilesi’ iki gerçeği hatırlatıyor bizlere. Bir: Toplumlardaki kutuplaşmanın en şiddetli hissedildiği alanlardan biri medya. Her seçmen, sadece kendi partisi lehine yayın yapan medya organını ‘güvenilir’ buluyor. Amerika’da her iki seçmen grubunun ortalaması alındığında, en güvenilir kaynağın, +29 gibi yüksek bir puanla açık ara, İngilizlerin BBC’si çıkması da bu yüzden. İki: “Haber kaynağı olarak sosyal medya platformları” fiilen varlığını yitirmiş durumda. TikTok (eksi 35), Facebook (eksi 26) ve Instagram’a (eksi 22) duyulan yüksek doz güvensizlik, her iki raporun da ana başlıklarından. (Güven oyu, birkaç puanla da olsa artıda olan sadece iki platform var: Linkedln ve YouTube.) Bize, size düşen görevler neler? Smith’e göre, önce okurla medya arasındaki güven tazelenmeli ki burada size, bize, hepimize görevler düşüyor. Bizimkileri Smith şöyle sıralıyor: Daha şeffaf ve açık bir iletişim kurulmalı. Alınan editoryal karalardan yapılan harcamalara neyin, neden, nasıl yapıldığına dair basit ve anlaşılır metinler yayınlanmalı. Sizden ricasıysa, tükettiğiniz her içeriğin bedelini bir şekilde takdim etmeniz: Abonelik, üyelik, okur destek kampanyası… Medya eleştirmeni Jay Ronsen, Smith’i desteklercesine, günümüz medya şirketlerinin ayakta kalabilmesi için tek formülü okurla kurulacak yeni ve şeffaf bir model olarak veriyor. Bu durumun en güzel ve pırıl pırıl işleyen örneğini, The Guardian’dan Margaret Sullivan, bu haftaki köşesinde hatırlatıyor: Gazeteciliğinin Nobel’i sayılan Pulitzer ödüllerinden birinin geçen ay, Mississippi Today gibi henüz 7 sene önce kurulmuş, kâr amacı gütmeyen, butik, lokal ve dijital bir haber odasına gittiğini biliyor muydunuz? Okurlarına özel üyelik paketleri ve biletli etkinlik serileri üzerinden, ‘kendi söküğünü kendi diken’ medya ekibi, tüm özgür ve sürdürülebilir yapısını okurundan alıyor; 2023 yılını 500 bin dolarlık bir gelirle kapamayı öngörüyor. ‘Watchdog’ gazeteciliği esas alan ekip, hangi konularda araştırma ve takip yapacağına, okurlardan gelen yönlendirmelere göre karar veriyor. •
