29Mayıs’ta bir Sırp çetesi Kosova’nın kuzeyindeki İzveçan belediyesini koruyan NATO birliklerine saldırınca Avrupa ve Washington’daki elçilikler alarma geçti. En az 80 kişi yaralandı, aralarında 30 NATO barış gücü askeri de vardı. Ertesi gün çeteden iz yoktu ama felakete ramak kalmıştı: NATO birlikleri Sırplardan birini öldürecek olsa durum bir anda Balkanlar’daki alelade bir itiş kakıştan Rusya ve takipçilerinin barış güçlerini silahsız sivilleri öldürmekle suçlayarak sömürebileceği bir olaya dönüşecekti. Aslında saldırganlar silahlıydı ve hemen hepsi örgütlü gruplara mensuptu. Kosova’da şiddet hızla tırmanabilir. Peki ülke neden bu kadar kolay karışıyor? Son kargaşanın gerçek sebebi ne? Yugoslavya 1990’larda savaşla dağılana kadar Kosova da ülkenin parçasıydı. Ancak federasyon içinde ayrı bir cumhuriyet değil Sırp vilayeti olarak yer alıyordu. İşte bu yüzden Sırbistan’ın mevcut liderleri Kosova’nın 2008’de ilan ettiği bağımsızlığa hakkı olmadığını iddia ediyor. O günlerde Sırbistan gidişatı durduracak bir şey yapamamıştı. Sırbistan’ın Kosova üzerindeki hakimiyeti 1999 yılında NATO’nun Sırp güvenlik kuvvetleriyle Arnavut gerillalar arasındaki çatışmaya müdahale etmesiyle sona ermişti. Devamında bölge Birleşmiş Milletler idaresine girdi. Paralel yönetim Kosova nüfusunun ezici çoğunluğu Arnavut. 1.8 milyonluk ülkenin sadece yüzde 5 civarı Sırp ve bunların yarısı hemen hiç Arnavut’un bulunmadığı Kuzey Kosova’da yaşıyor. Kosovalı Sırplar Kosova’nın bağımsızlığını kabul etmiyor. 1999’dan beri Sırbistan’ın Sırp yoğunluklu Kuzey Kosova’da paralel bir yönetimi var. Polis niteliğindeki şaibeli güvenlik hizmetleri de buna dahil. Söz konusu kuvvetlerin suç şebekeleriyle ilişkisi biliniyor. Kosovalı Arnavutlarla ticaret yaparak zenginleşiyorlar. Albin Kurti faktörü Aslında 2013’te Sırbistan ve Kosova hükümetleri iş birliği anlaşması imzalamıştı. Kuzeydeki dört belediye de dahil Kosova’daki Sırp çoğunluklu belediyelere belli bir özerklik tanınacaktı. Ancak anlaşma hiç uygulanmadı. 2015’te Kosova Anayasa Mahkemesi planın “anayasanın ruhuna tamamen uymadığı” kararını verdi. Kosova’nın bugünkü başbakanı Albin Kurti o günlerde muhalefetteydi ve karara itiraz etmişti. Rusya’nın geçen yıl şubat ayında başlayan Ukrayna işgalinden bu yana hem ABD hem de AB Sırbistan ve Kosova’yı yeni bir anlaşma yapmaya zorluyor. Ancak Kosova’nın kuzeyindeki krizler bitmiyor. Kasımda Kosovalı Sırplar kuzeydeki belediyeler de dahil ülkedeki tüm resmi makamlardan çekildi. Görünür sebep Sırp araç plakalarının kullanımına dair anlaşmazlık olsa da gerçekte süregelen bir dizi çekişme var. Sırplar kuzeyde nisan ayında yapılan seçimleri boykot etti. Bölgede yaşayan birkaç yüz Arnavut’un seçtiği Arnavut belediye başkanları göreve geldi. Seçim kanunlara uygun olsa da belediye başkanlarının meşruiyeti zayıf ve belediyede görev alıp hizmetleri yürüten Sırpların iş birliği olmadan işlerini yapabilmeleri imkansız. Batılı diplomatlar Başbakan Kurti’ye çağrıda bulunup yangına körükle gitmemesini istedi. Fakat Kurti uyarıları görmezden gelerek 26 Mayıs’ta belediyeleri ele geçirmek üzere polis özel harekat timleri gönderdi ve protestolara yol açtı. Çatışma sürecek gibi Kurti’nin hamleleri Kosova’nın Batı’daki destekçilerini kızdırıyor. Ancak Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic fırsatı değerlendirebilecek durumda değil. Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarına katılmadığı için kendisine artık iyi gözle bakılmıyor. Ülke içindeyse hükümet karşıtı büyük çaplı gösteriler yapılıyor. Kosovalı Sırpların en büyük partisi aslında Vucic’in Sırp İlerleme Partisi’ne bağlı ancak birçok Kosovalı Sırp partiye inancını kaybetti. Kendilerini daha ziyade Sırp ve Kosovalı Arnavut liderler arasındaki ayak oyunlarının mağduru olarak görüyorlar. Mart ayında Kurti ile Vucic Batı’nın baskısıyla yeni bir anlaşma yaparak belediyelerde Kosova-Sırp işbirliği kurma sözünü tazeledi. Ancak iki lider birbirinden nefret ediyor ve anlaşmaya bağlı kalmak isteyeceklerini gösteren bir kanıt yok. Çatışmayla geçen günler bitmekten uzak görünüyor. • The Economist’ten
